رسالهای است در شناخت اسبها و امراض و درمانهای پزشکی آنها در دو «قسم»: ۱. معرفت اسبان و سال و رنگ و نیک و بد آن (در چهل «باب»)؛ ۲. در علم بیطره و درمان اسبان (در سیوسه «فصل»). مؤلّف که ظاهراً از بازماندگان دیالمه و یکی از بزرگان بانفوذ در شمال ایران بوده این کتاب را در رمضان سال ۷۶۷ق تألیف و به سیفالدّین ملک نصرت بن ملک مظفّرالدّین باکالیجار اهداء کرده است. وی در دیباچه میگوید: «... میفرمود این بندهٔ ضعیف حقیر... محمد بن محمد را سعی باید کرد که از این...» و بدین ترتیب نام «واسعی» سهواً و در نتیجهٔ خوانش اشتباه برخی فهرستنویسان بدو داده شده است. دکتر حسن تاجبخش معتقد است این کتاب رونویسی از فرسنامهٔ صدباب و فرسنامهٔ ارسطو است.
جنس و تکنیک به کار رفته در این نسخه خطی:
| آغاز کتاب: الحمدلله حمدا یوافی نعمه و یكافی ...سپاس و حمد فراوان و ستایش و شكر بی پایان نثار حضرت آفریدگتر عالمیان نگارنده انس و جان راست جلت قدرته كه به یك اشارت دو جهان را در حیّز وجود آورد...اما بعد چون بر رای اصحاب بصیرت و ارباب بصارت و سریرت پوشیده نماند كه دین و ملك توام اند نظام ملك به دین منوط است و قوام دین به ملك...و چون... سیف الدنیا و الحق و الملك و الاسلام و الدین نصرة بن الملك السعید الشهید المنصور المبرور مظفر الدین باكلنجار (كذا...).... پیوسته میفرمود كه این بنده ضعیف حقیر اضعف خلق الله الاحد محمد بن محمد را سعی باید كرد كه از این كتابها تألیفی كند .... كه تمامت خوانندگان فهم توانند كرد ... در تاریخ شهر رمضان سنه سبع و ستین و سبعمائه الهجریه .... و آنرا بر دو قسم مقسوم گردانید: قسم اول در معرفت اسبان و سال و رنك و نیك بد آن . انجام کتاب: فصل سی و سیم در باب مادیانی كه دشوار زاید این آیت از قرآن مجید هفت نوبت بخواند به آسانی بزاید. تمت الكتاب بعون الله الملك الوهاب |
Comments
There are no reviews yet